Je neus is een geheugenstick

Je loopt langs iemand die net zonnebrandcrème heeft opgesmeerd, en ineens sta je weer op dat strand van je twaalfde. Zand tussen je tenen, een ijsje dat sneller smelt dan je het op kunt eten. Niemand vroeg je om aan die vakantie te denken. Je neus deed het voor je, en binnen een seconde was je er weer.

Waarom geur zo direct binnenkomt

Wat je ziet en hoort, gaat eerst langs een schakelstation diep in je hersenen, de thalamus. Een geursignaal hoeft daar niet verplicht langs. Dat komt meteen aan in de gebieden die met emotie en herinnering werken, zoals de amandelkern, ook wel amygdala genoemd (Gottfried en Zald, 2005). Stenwall en collega’s lieten in 2025 zien dat die route ook in het menselijk brein zo loopt.

Ruiken is daarmee niet sneller dan zien: een geur bewust herkennen duurt ongeveer een seconde. Wat geur bijzonder maakt, is waar het signaal aankomt: midden in de gebieden voor gevoel en herinnering.

Aromatisch ankeren: zo werkt het

Je koppelt een vaste geur aan een moment of een gevoel, en dat doe je steeds opnieuw. Na een tijdje is de geur genoeg om dat gevoel terug te halen. Een geheugenstick dus: opslaan met een geur, terughalen met dezelfde geur.

In de studie van Rachel Herz (1997) leerden mensen woordenlijsten terwijl er een geur in de ruimte hing. Twee dagen later wisten ze meer woorden terug als diezelfde geur er weer was. Björn Rasch en collega’s gingen in 2007 nog een stap verder, in een studie in Science. Hun deelnemers roken een geur terwijl ze iets leerden, en dezelfde geur nog eens tijdens hun diepe slaap. Daarna onthielden ze het geleerde beter.

Welke geur bij jou werkt, is persoonlijk. Het hangt af van wat je ermee beleefd hebt en wat je lekker vindt (Herz, 2016). Leer je iets nieuws, en dat mag ook een nieuwe, gezonde gewoonte zijn, dan kun je dit effect voor je laten werken. Kies een geur waar je blij van wordt. Bij mij is dat de laatste tijd het vaakst Adaptiv.

Op je werk: geur voor je hoofd

Focus. In de studies van Mark Moss en collega’s (2003 en 2008) deden mensen die rozemarijn of pepermunt roken het beter op geheugentaken, en voelden ze zich alerter. Lavendel en ylang ylang maakten in diezelfde studies juist trager. Die bewaar je dus beter voor de avond, om te ontspannen.

Wisselen tussen taken. Kies één vaste geur voor elk overgangsmoment. Vul je parkeerbriefje in, adem één keer diep in en begin aan het volgende. Na een paar weken weet je hoofd: bij deze geur is het vorige geparkeerd. Ik gebruik hiervor graag een geur zoals Peppermint.

Download het gratis parkeerbriefje →

Afsluiten. Lavendel aan het eind van je werkdag. In een overzicht van 65 studies (Donelli en collega’s, 2019) gaven mensen die lavendel roken minder spanning en onrust aan.

Werk je op kantoor, zet dan geen diffuser in een gedeelde ruimte. Niet iedereen verdraagt geur even goed. Een druppel in je handpalm of een persoonlijke inhaler kan ook als anker dienen. Thuis aan de keukentafel mag de diffuser gewoon aan.

Hoe lang laat je de diffuser aan? Zet je een geur in voor een bepaald effect, zoals focus of rust, laat de diffuser dan maximaal een uur lopen en zet je die daarna uit. Je neus went namelijk snel aan een geur, en voor een anker wil je die geur blijven opmerken. De Laluz heeft daar een stand van een uur voor; bij de Petal is twee uur de kortste stand, dus die zet je na een uur zelf uit.

Wil je gewoon een huis dat lekker ruikt, dan mag de diffuser langer aan. Je ruikt het zelf na een tijdje waarschijnlijk niet meer, maar je bezoek wel. Reken maar op complimenten.

Voor wie je wilt zijn

Hier wordt geur pas echt interessant. In mijn opruimblog schreef ik over de oude zin en de nieuwe zin: van “ik ben nu eenmaal chaotisch” naar “ik ben iemand die elke dag één ding afmaakt”. Met geur wordt die nieuwe zin iets wat je ook in je lijf voelt.

Zo werkt de oefening:

1. Schrijf je nieuwe zin op. Klein en waar te maken.
2. Kies één blend die alleen bij deze zin hoort.
3. Ruik aan de blend en zeg je zin hardop. Doe dat elke dag op vaste momenten, bijvoorbeeld ‘s ochtends en ‘s avonds voor het tandenpoetsen. Zo koppel je de oefening aan iets wat je toch al doet.
4. Houd het een paar weken vol. Daarna is de geur genoeg om je te herinneren wie je aan het worden bent.

Een paar voorbeelden: Motivate bij “ik ben iemand die dingen afmaakt”, Cheer bij “ik kies voor wat me blij maakt”, Adaptiv bij “ik blijf rustig als het druk is”.

Hier raken twee pijlers van GOOD. elkaar: de O van natuurlijke ondersteuning, en de punt, het keerpunt.

Je hoort mensen het vaak zeggen: “Zo ben ik nu eenmaal.” Alsof wie je bent ergens vastligt. Ik zie dat anders. Wat je denkt, stuurt wat je doet, en wat je doet, bepaalt waar je uitkomt. Bij die eerste twee heb je zelf de keuze. Dat bedoel ik met het keerpunt: het moment waarop je besluit wie je wilt zijn, en dat daarna elke dag een beetje waarmaakt. Je kiest voor verandering, en voor een vernieuwde versie van jezelf.

De geur helpt je om die keuze vast te houden, juist op de dagen dat je bijna terugvalt in je oude zin.

Wat onderzoek zegt over een nieuwe versie van jezelf

Oefenen in je hoofd telt mee. In een bekende studie van Alvaro Pascual-Leone (1995) oefenden mensen vijf dagen lang een pianostuk. De ene groep speelde echt, de andere groep oefende alleen in gedachten. Bij allebei veranderde het gebied in de hersenen dat de vingers aanstuurt, in dezelfde richting. Een overzicht van tientallen studies laat zien dat oefenen in je hoofd echt helpt, al minder dan het echte werk, en dat het effect binnen een paar weken wegzakt als je er niets mee doet (Driskell en collega’s, 1994). Je nieuwe zin elke dag voelen werkt dus het best als je er ook elke dag iets kleins mee doet.

Je zelfbeeld en je gedrag versterken elkaar. Mensen die zichzelf zien als iemand die beweegt, bewegen ook meer (Rhodes en collega’s, 2016). Dat werkt twee kanten op: wie vaker beweegt, gaat zich ook meer zo zien. Daarom is klein beginnen zo sterk. Elke keer dat je je nieuwe zin waarmaakt, wordt die een beetje meer waar. Psycholoog Daphna Oyserman liet tieners een concreet beeld maken van wie ze wilden worden, met een plan erbij. Twee jaar later deden ze het op school beter dan de groep die deze oefening niet deed (Oyserman en collega’s, 2006).

Geloven dat je kunt groeien. Carol Dweck noemt dat een groeimindset: wie gelooft dat vaardigheden kunnen groeien, zet makkelijker door. Eerlijk is eerlijk: in grote, latere studies bleek het effect kleiner dan het oorspronkelijke verhaal, en het hielp vooral mensen die het al moeilijk hadden (Yeager en collega’s, 2019; Sisk en collega’s, 2018). Zie het daarom als een begin. Geloven dat je kunt veranderen helpt je om te starten; de dagelijkse kleine stap doet daarna het werk.

Of je zin hardop zeggen op zichzelf extra werkt, is nooit apart onderzocht. Ik doe het toch, omdat je je zin dan niet alleen denkt maar ook hoort, en dat maakt die voor mij concreter.

Hoe je oude overtuigingen een filter vormen voor wat je ziet en wie je denkt te zijn, je paradigma, beschreef ik uitgebreid in mijn blog over de zilveren Tesla’s.

Lees de blog over je paradigma →

Maak je eigen geuranker-kaart

Schrijf je nieuwe zin, kies je blend en je kleur, en download je kaart: één om te printen voor op je spiegel of bureau, en één als achtergrond voor je telefoon. Zo zie je je zin elke keer dat je je telefoon pakt.

Gewoon gezellig

Geur hoeft niet altijd ergens voor te zijn. Soms wil je gewoon een huis dat lekker ruikt als je thuiskomt.

• ’s Ochtends: Citrus Bliss.
• Opruimen: Motivate.
• Grijze middag: Cheer.
• Ramen dicht in de winter: Air-X.
• Slaapkamer: Air.
• Avond: Serenity, of Lavender met Cedarwood.

Citrus BlissBekijk ›MotivateBekijk ›CheerBekijk ›Air-XBekijk ›AirBekijk ›SerenityBekijk ›

Alle blends met het aantal druppels staan in de gratis diffusergids.

Download de gratis diffusergids →

Synthetisch of natuurlijk?

Een geurkaars, een plug-in, een luchtverfrisser: het ruikt allemaal naar iets, en vaak weet je niet waarnaar. Op het etiket staat dan één woord: parfum. Daarachter kan een heel mengsel zitten.

Milieuwetenschapper Anne Steinemann mat wat geurproducten in de lucht brengen. In een van haar studies stond maar 5% van de 684 stoffen die ze vond op het etiket, het veiligheidsblad of de website van het product. Producten met “groen”, “biologisch” of “natuurlijk” op de verpakking deden het in haar metingen niet beter. En een brandende geurkaars geeft roet en fijnstof af.

Etherische oliën zijn ook niet zonder meer onschuldig, want ook die geven vluchtige stoffen af. Voor mij zit het verschil in drie dingen. Ik weet welke plant erin zit. Ik kies zelf hoeveel en wanneer. En mijn diffusers werken met water in plaats van warmte: in een studie uit 2025 bleef een ultrasone diffuser onder de Europese grenswaarden, een diffuser met warmte niet.

Daarom kies ik voor natuurlijk: liever een paar druppels die ik ken, op het moment dat ik kies, dan een synthetische geur die de hele dag uit het stopcontact komt.

Een paar huisregels: gebruik de timer, zet af en toe een raam open, zorg dat huisdieren de kamer uit kunnen en zet je diffuser liever niet in een kamer met vogels.

De diffusers die ik gebruik

Ik gebruik er twee. De Petal is licht en simpel, en die zet ik het vaakst aan. De Laluz heeft een glazen bovenkant en drie lichtstanden, mooi genoeg om in het zicht te zetten.

Petal Diffuser 2.0Bekijk ›Laluz DiffuserBekijk ›

Bekijk de diffusers →