Meer wegen naar Rome: over Ozempic en de knop die al in je lijf zit

Binnen één week kreeg ik drie keer dezelfde vraag over Ozempic. Van een klant die twijfelde of ze eraan zou beginnen. Van iemand die er al vijf maanden op zat en wilde stoppen, maar niet durfde. En van een vriendin die me om half elf ’s avonds appte: “wat vind jij er nou eigenlijk van?”

De knop die zo’n injectie omzet, zit allang in je eigen lijf. En er leiden meer wegen naar Rome dan die ene.

Want zo’n injectie bootst precies één ding na: GLP-1, het verzadigingssignaal dat je darm elke dag zelf aanmaakt. De fabriek staat dus al bij jou in je buik.

Van je bord naar je darmbacteriën, naar korteketenvetzuren, naar je eigen GLP-1 en PYY.

Wat mij opvalt: enthousiast zijn mensen zelden helemaal. Ze willen dat effect graag, en tegelijk zien ze ertegenop. Het is duur en je betaalt het zelf. Je moet jezelf prikken. Er zijn bijwerkingen. En niemand vertelt je van tevoren wat er gebeurt als je stopt.

Ik praat graag over sterk en energiek zijn, maar de meeste mensen die mij hierover schrijven, mannen zowel als vrouwen, willen gewoon afvallen. Dat mag je hardop zeggen. Je wilt het alleen op een manier die blijft, en zonder dat je gezicht er tien jaar ouder uitziet zodra de kilo’s eraf zijn.

Gebruik je Ozempic, Wegovy of Mounjaro, of denk je erover? Dan krijg je van mij geen oordeel. Voor sommige mensen zijn deze middelen een echte uitkomst. Ik ben geen arts, ik geef hier geen medisch advies, en ik ga je nergens vertellen dat je ergens mee moet stoppen. Dat gesprek hoort thuis bij jou en je dokter.

Wat die middelen nabootsen

Elke keer dat je eet, geeft je darm zulke seintjes af, en die vertellen je hersenen dat je goed zit. Je maag raakt langzamer leeg, je trek zakt, je bloedsuiker blijft stabieler.

Het medicijn zet dat ene signaal van buitenaf heel sterk aan, en heel lang achter elkaar. Maar de knop zelf is niet nieuw. Die zit al in je lijf en werkt elke dag, meer in balans met je lichaam dan de farmaceutische versie.

Dat zo’n middel werkt, is allang beantwoord. Alleen heeft niemand je ooit geleerd hoe je die knop zelf bedient.

Wat het onderzoek eerlijk laat zien

Ik hou niet van halve verhalen, dus eerst de twee dingen die je aan de start zelden hoort.

Er gaat ook vetvrije massa mee. Van het gewicht dat mensen kwijtraken is een deel geen vet. In de grote semaglutide-studie ging ongeveer 40% van het verlies om vetvrije massa (Wilding e.a., New England Journal of Medicine, 2021). Vetvrije massa is niet gelijk aan spier. Het is ook water, glycogeen, bindweefsel en orgaanmassa, en dit aandeel zie je bij vrijwel elke vorm van stevig afvallen. Wat telt: hoevéél spier je behoudt hangt sterker af van je eiwitinname en je krachttraining dan van het middel zelf. Ben je de veertig voorbij, dan telt dat dubbel.

En dan de vraag wat er gebeurt als je stopt. De opvolgstudies laten zien dat een groot deel van het gewicht terugkomt en dat de verbeterde waarden meebewegen richting het beginpunt (Wilding e.a., Diabetes, Obesity and Metabolism, 2022). Dat is geen falen van die mensen. Het laat iets fundamentelers zien: zolang een signaal van buitenaf het werk doet, leert je eigen systeem het niet.

En in de praktijk stopt een grote groep binnen één tot twee jaar. Om allerlei redenen: de kosten, de bijwerkingen, een apotheek die niet kan leveren. Dat maakt de vraag “wat bouw ik ondertussen op” voor bijna iedereen relevant.

Het gezicht waar iedereen het over heeft

Op internet heet het het Ozempic-gezicht: ingevallen wangen, scherpere jukbeenderen, een huid die ineens losser zit. Slanker, en tegelijk een paar jaar ouder.

Dezelfde vrouw, dezelfde kilo’s eraf. In het midden ging het snel, rechts geleidelijk. Rechts kreeg haar huid de tijd om mee te krimpen.

Wat je eraan doet is weinig spannend, en het is hetzelfde als wat je voor de rest van je lijf doet: rustiger afvallen, genoeg eiwit eten en je spieren blijven belasten. Precies die drie oefen je in de vijf dagen hieronder, elke dag eentje, met het plan er meteen bij.

Meer wegen naar Rome

De één twijfelt of medisch afvallen iets is om aan te beginnen: afvallen met medicatie, onder begeleiding van een arts. De ander zit er middenin en voelt dat dit niet voor altijd is.

Voor allebei is het antwoord hetzelfde, en dat is het goede nieuws. Dezelfde knoppen die een injectie van buitenaf omzet, kun je zelf aanzetten, alleen dan in het tempo dat je lijf bijhoudt. Kies je een andere weg, dan leer je dezelfde knoppen zelf bedienen. Gebruik je het al en denk je samen met je arts aan afbouwen, dan is precies dit wat helpt om zacht te landen en je spier mee te nemen.

Die basis heeft bij mij vijf pijlers. Samen vormen ze het woord GOOD.

G van glucosebewust

Je bloedsuiker is de regisseur van je energie, je humeur, je focus en je trek. Begin je maaltijd met vezels en groente, dan eiwit en vet, en pas daarna de snelle koolhydraten, en je piek vlakt af. Vlakkere piek, rustiger middag, minder van die achtbaan waarbij je twee uur later alweer honger hebt.

Die dip om drie uur en die trek in iets zoets zijn geen karakterzwakte. Dat is glucose die op en neer stuitert. Deze stap kost je geen cent en zit morgen al op je bord. Ik schreef er uitgebreider over in Eet in deze volgorde en je suikerpiek halveert.

Wat er verder helpt: tien minuten wandelen na het eten. Je spieren halen dan glucose uit je bloed zonder dat er extra insuline aan te pas komt. Tien minuten. Dat is korter dan de aflevering die je erna kijkt.

O van optimale beweging

Je spieren vragen om aandacht, en juist bij afvallen. Krachttraining, minstens twee keer per week en voor al je grote spiergroepen, houdt je stevig terwijl je gewicht daalt. Dit is de sterkst onderbouwde stap die er is, en tegelijk de enige die het medicijn niet voor je doet.

Daarnaast telt beweging in de kleine momenten. Squats terwijl je tandenpoetst, stretchen terwijl de koffie doorloopt, de trap in plaats van de lift. En sta elk half uur even op, want na een half uur zitten zakt je verbranding in.

Blijf tegen je spieren zeggen dat je ze nog nodig hebt. Anders geloven ze je.

O van ondersteuning met natuurlijke producten

Je darmbacteriën zetten vezels om in korteketenvetzuren, en die stofjes zetten precies de verzadigingssignalen aan die deze medicijnen nabootsen (Chambers e.a., Gut, 2015). Alleen krijgt de gemiddelde Europeaan maar ongeveer de helft van de vezels binnen die ’ie nodig heeft, dus dat fabriekje draait op halve kracht.

Vezels zijn daarmee de meest onderschatte stap die er is. Groente, peulvruchten, haver, lijnzaad, en als dat niet lukt een goede vezel per dag. Ik gebruik zelf dōTERRA Fibre.

dōTERRA Fibre

6,5 gram vezels per schep, oplosbaar én onoplosbaar, met prebiotica erbij. Het lost helemaal op en smaakt fris naar citroen, dus je neemt het ook echt elke dag.

Lees over Fibre →

Er loopt nog een tweede route naar datzelfde verzadigingssignaal, en die verraste mij toen ik de onderzoeksdata zag. In doTERRA’s eigen studie, die niet peer-reviewed is, ging GLP-1 in het bloed al binnen een kwartier na inname van MetaPWR Advantage omhoog, en bleef dat tot ruim een uur daarna. Dat zit hem in de collageen-tripeptiden: ketentjes van drie aminozuren, kort genoeg om intact door je darmwand te komen. Diezelfde studie zag na zes weken ook meer eigen aanmaak van NAD+, het co-enzym dat je energiestofwisseling voedt en dat met de jaren daalt. Vandaar dat ik het vlak voor mijn grootste maaltijd neem.

MetaPWR Advantage

Collageen-tripeptiden als bouwstof voor je huid en je bindweefsel, met een gistcomplex dat je eigen NAD+-aanmaak ondersteunt.

Lees over Advantage →

Verder: eiwit. Er bestaat een principe dat protein leverage heet. Krijg je te weinig eiwit binnen, dan blijft je eetlust doorzeuren tot je het binnen hebt, ook al heb je genoeg calorieën gehad (Simpson en Raubenheimer, Obesity Reviews, 2005). Geef je lijf waar het om vraagt, en je hoeft veel minder tegen je honger te vechten. Een goede proteïne bij het ontbijt is voor de meeste mensen de simpelste ingreep die er is.

doTERRA Plant Protein

Vier plantbronnen samen, dus een compleet aminozuurprofiel. 24 gram eiwit per shake bij vanille, 22 bij chocolade, zonder zuivel, soja of gluten.

Lees over Plant Protein →

En de basis eronder: micronutriënten en omega-3. Niet spannend, wel het verschil tussen een lijf dat mee wil werken en een lijf dat op de rem staat. Wat er verder in mijn kastje staat en waarom, schreef ik op in Supplementen jungle: van FOMO naar JOMO.

D van diepe emotionele balans

Niet alle trek komt uit je maag. Een flink deel komt uit stress, uit verveling, uit een dag die te vol zat. Wat de fysieke honger dempt, raakt die andere honger niet, en juist daar zit vaak de terugval.

En er is een lijfelijke kant. Loop je chronisch in de stressstand, dan stuurt cortisol vet richting je buik en jaagt het je trek in zoet op. Je kunt nog zo netjes eten en trainen, als je systeem nooit uit de alarmstand komt werk je tegen jezelf in.

Wat helpt is zelden groots. Ademhalen voor het eten. Een wandeling zonder telefoon. Een blend die ik op mijn pols rol, naar mijn neus breng en waar ik drie keer rustig op inadem. Voor mij is dat het sein dat de dag even mag zakken. Ik gebruik daar Adaptiv voor, en waarom juist die schreef ik eerder op.

Adaptiv Touch

De kalmerende blend als roller. Op je pols, naar je neus, drie keer rustig inademen. Bij mij is dat het sein dat de dag mag zakken.

Lees over Adaptiv Touch →

Slaap hoort ook hier thuis. Slecht slapen verandert je honger nog dezelfde dag: meer ghreline, minder leptine, meer trek in precies de dingen waar je ’s ochtends spijt van hebt (Spiegel e.a., Annals of Internal Medicine, 2004). Wacht dus niet met je slaap tot de rest geregeld is. Begin er juist mee.

De punt achter GOOD.

Die punt is geen leesteken, die is jouw keerpunt.

Een middel kan je gewicht veranderen. Het kan niet de persoon veranderen die je aan het worden bent, en het geeft je geen nieuwe gewoontes. Die bouw je zelf, dag na dag, met keuzes die op elkaar stapelen tot je op een ochtend merkt dat je niet meer hoeft na te denken over de volgorde op je bord. Dat is het moment waarop het van jou is. Daar schreef ik over in Dit is jouw keerpunt.

In de overgang telt dit allemaal dubbel

De meeste mensen die mij hierover schrijven zijn vrouwen tussen de 40 en de 60. Dat is geen toeval, en het is ook niet omdat die groep minder discipline heeft.

Rond de menopauze verhuist vet van je heupen en dijen naar je buik, en neemt de insulinegevoeligheid af. Dat gebeurt deels los van ouder worden: het hangt samen met de hormonale overgang zelf (Greendale e.a., JCI Insight, 2019). Daar komt bij dat oestrogeen normaal je stress-as dempt. Valt dat weg, dan reageert je lichaam ongeremder op stress. En opvliegers en nachtzweet breken je slaap, waardoor je honger de dag erna alle kanten op gaat.

Dit is scheikunde, en scheikunde luistert niet naar goede voornemens.

Wat ik hier graag hardop zeg, ook al doen weinig mensen in mijn vakgebied dat:

En de rest? Die vijf pijlers werken in de overgang niet anders, ze wegen alleen zwaarder. Kracht voor je spieren en je insulinegevoeligheid, eiwit, vezels, je slaap beschermen, je stress serieus nemen. Etherische oliën horen in dit rijtje thuis als comfort en als ritueel, voor rust en voor je nachtrust. Niet als hormoonvervanger, want dat zijn ze niet en dat ga ik ook niet beweren.

Waar je morgen begint

Of je nooit aan een middel wilt beginnen of er middenin zit: de weg is dezelfde, en die kun je vandaag inslaan. Stap voor stap doe je dat in de gratis vijfdaagse training; wil je alles meteen in huis hebben, dan staan de twee startpakketten op een rij.

Zet je bord in de goede volgorde. Doe twee keer per week krachttraining voor je grote spiergroepen. Voed je eigen verzadigingssignalen met vezels en eiwit. Bescherm je slaap. En haal je systeem uit de alarmstand, want in de overleefstand valt er weinig te bouwen.

Gebruik je een van deze middelen en denk je aan afbouwen? Doe dat altijd in overleg met je arts. En bouw ondertussen deze basis op, zodat er straks iets is om op te landen.