Werken etherische olien zonder geurvermogen?

Waarom aromatische moleculen hun werk doen, ook als je ze niet kunt ruiken

Deze week gaf ik een training voor medewerkers van het CJI: “AI-proof je brein”, een programma waarin we je zenuwstelsel versterken en je brein veerkrachtiger maken in een wereld vol digitale prikkels. We werkten met ademhalingsoefeningen, bewuste pauzes en natuurlijk etherische oliën.

En toen kwamen de vragen.

Twee deelnemers stelden dezelfde vraag: zij hebben geen geurvermogen. De één door een ongeval, de ander door een virale infectie. En ze vroegen zich af: “Als ik de oliën niet kan ruiken, hebben ze dan nog wel effect op mijn zenuwstelsel?”

Het mooie is: die vraag krijg ik regelmatig. Via mijn app, in trainingen, van klanten die twijfelen of ze die flesjes nog wel moeten gebruiken nu ze (tijdelijk of permanent) hun reukzin kwijt zijn.

En telkens is mijn antwoord hetzelfde: ja. Etherische oliën werken nog steeds. Ook zonder geur.

Maar ik snap dat je wilt begrijpen waarom en hoe. Dus laat ik je meenemen in wat we erover weten.

Download hier je gratis Geurtraining Protocol →

De 3 routes van etherische oliën: geur is er maar één

Wanneer je etherische oliën gebruikt, komen ze op drie manieren je lichaam binnen en doen ze hun werk.

1. Aromatisch: via je neus naar je brein

Dit is wat de meeste mensen kennen: je ruikt lavendel, je voelt je rustiger. De aromatische moleculen reizen via je reukzenuwen naar je olfactorische bulb, het enige punt waar je centrale zenuwstelsel direct contact heeft met de buitenwereld. Van daaruit bereiken ze binnen enkele seconden je limbisch systeem, de gebieden die emotie, geheugen en stress reguleren.

Dit is de snelste route, en zeker niet de enige.

2. Topisch: via je huid naar je bloedbaan

Etherische oliën zijn lipofiel, ze hebben affiniteit met vetachtige substanties. Je huid bevat natuurlijke lipiden, waardoor de moleculen effectief worden opgenomen.

Studies laten zien dat werkzame componenten binnen 15-30 minuten na topische toepassing detecteerbaar zijn in je bloedbaan (Herman & Herman, 2015). Een studie met lavendelolie toonde aan dat linalool en linalyl acetaat (de belangrijkste componenten) na een zachte buikmassage met een 2%-blend in het bloed werden teruggevonden, met een piek na zo’n 30 minuten.

De moleculen circuleren door je lichaam en bereiken je hersenen, je organen en je spieren. Ze beïnvloeden je zenuwstelsel, je hormoonbalans en de cellulaire communicatie die gezond herstel van weefsel ondersteunt, zonder dat je ze hoeft te ruiken.

3. Intern: via je spijsvertering

Sommige oliën kunnen ingenomen worden. Ze werken dan via je maag-darmstelsel, worden opgenomen in je bloedbaan en bereiken zo je hele systeem. Dit is de meest directe systemische route, geen omweg via neus of huid.

Veiligheid eerst. Inname is niet voor iedereen en niet voor elke olie. Doe het uitsluitend met oliën die daar expliciet voor bedoeld en gelabeld zijn (bij doTERRA herkenbaar aan het supplement facts-label), volgens de aangegeven dosering. Niet tijdens zwangerschap of borstvoeding, niet bij jonge kinderen, en bij medicatiegebruik altijd eerst overleggen. Twijfel je? Houd het bij aromatisch en topisch, die werken sowieso.

Maar als je niet kunt ruiken, mis je dan niet een deel?

Ja en nee.

Wat je mist: de bewuste geurervaring. De emotionele associatie met een geur. Dat moment van “ah, ik ruik lavendel, tijd om te ontspannen.”

Wat je niet mist: de farmacologische effecten. En dat geldt voor alle drie de routes, inclusief aromatisch gebruik. Dat is het cruciale inzicht dat onderzoek ons geeft.

Lavendel werkt ook bij anosmia

Een studie uit 2013 (in Life Sciences) onderzocht of lavendelolie nog steeds een angstverminderend effect had bij muizen met anosmia, muizen die kunstmatig hun reukvermogen waren kwijtgemaakt.

Het resultaat: de kalmerende effecten van lavendelolie-inhalatie waren identiek bij muizen met en zonder geurvermogen. De conclusie van de onderzoekers: “These results suggest that olfactory system activation is unlikely to participate in the anxiolytic-like effect of lavender essential oil inhalation.”

Met andere woorden: het kalmerende effect van lavendel loopt via een ander mechanisme dan alleen geur.

TRP-receptoren: het niet-olfactorische systeem

Tijdens COVID raakten veel mensen hun reukzin kwijt, wat leidde tot uitgebreid onderzoek naar hoe etherische oliën werken bij anosmia.

Wat wetenschappers ontdekten: etherische oliën activeren TRP-receptoren (Transient Receptor Potential receptors), sensoren die reageren op temperatuur, pijn en chemische stoffen. Deze receptoren zitten overal in je lichaam: in je huid, je luchtwegen, je ingewanden. Ook als je olfactorische systeem niet werkt, worden ze nog steeds geactiveerd door de moleculen uit etherische oliën. Dat verklaart waarom mensen zonder geurvermogen nog steeds effect ervaren van topische toepassing of inname.

Opname via de huid is krachtig genoeg

Meerdere studies tonen aan dat componenten uit etherische oliën niet alleen via de huid worden opgenomen, maar ook actief blijven in je bloedbaan: voor de meeste oliën zo’n 4-6 uur, voor oliën als frankincense tot 8 uur.

Een systematisch review van 112 studies (Mwesigwa e.a., Scientia Pharmaceutica, 2022) concludeerde: “Essential oils and their volatile constituents can penetrate through the skin as well as enhance penetration of different drugs from topical formulation into the lower skin layers.” De effecten zijn dus systemisch, ze beïnvloeden je hele lichaam, inclusief je zenuwstelsel, je cellulaire processen en je hormonale balans.

Praktisch: hoe gebruik je etherische oliën zonder geurvermogen

Goed nieuws: je hoeft geen enkele toepassing over te slaan.

Aromatisch:

Diffusen werkt nog steeds, de moleculen worden ingeademd en via je longen opgenomen
Via je luchtwegen bereiken ze je bloedbaan en activeren ze TRP-receptoren
De deelnemers in mijn CJI-workshop ervoeren dit: ze namen de effecten waar, ook zonder de geur bewust te ruiken
Gebruik een diffuser of persoonlijke inhaler zoals je gewend bent
Het enige verschil: je hebt geen geurassociatie, maar de moleculen doen hun farmacologische werk

Topisch:

Verdun altijd met een carrier oil (bijvoorbeeld fractionated coconut oil)
Gebruik 1-2 druppels etherische olie per theelepel carrier
Beste plekken voor opname: voetzolen, polsen, nek (dunne huid, goede doorbloeding)
Laat de olie minimaal 15-20 minuten inwerken voordat je het afspoelt

Intern (met de veiligheidsnotitie hierboven in je achterhoofd):

Gebruik alleen oliën die expliciet voor inname zijn gelabeld
Begin conservatief: 1 druppel in een vegetarische capsule of verdund in 250ml water
Neem het zo’n 30 minuten voor het gewenste effect (bijvoorbeeld voor bedtijd bij slaapondersteunende oliën)

Oliën met krachtige systemische werking

Sommige oliën zijn bijzonder effectief via topische of interne toepassing:

Frankincense: ondersteunt een gezonde hersenfunctie
Copaiba: bevat beta-caryofylleen, een plantaardige cannabinoïde die je endocannabinoïde-systeem ondersteunt
Turmeric: bevat curcumine, ondersteunt gewrichten en spieren via systemische werking
Adaptiv capsules: geformuleerd voor stress-ondersteuning via inname
Deep Blue: voor spier- en gewrichtsongemak via topische toepassing

Waarom dit ertoe doet

De vraag “werken etherische oliën zonder geur” gaat over iets groters: zien mensen natuurlijke middelen als farmacologisch actief, of denken ze dat het alleen placebo is?

Laat ik duidelijk zijn: etherische oliën zijn bioactieve moleculen met aantoonbare farmacologische effecten. Ze binden aan receptoren, beïnvloeden neurotransmitters, ondersteunen cellulaire communicatie, worden gemetaboliseerd door je lever en hebben halfwaardetijden die je kunt meten. Dit is biochemie, geen sprookje.

En ja, de psychologische component van geur is krachtig, niemand ontkent dat. De farmacologische werking staat daar los van. Als je geen geurvermogen hebt, mis je een deel van de ervaring, terwijl de effectiviteit overeind blijft.

Tot slot

Die twee deelnemers bij mijn training konden live ervaren dat de aromatische moleculen wel degelijk effect op ze hadden. Ze gingen tevreden naar huis, met de wetenschap dat etherische oliën hun zenuwstelsel nog steeds kunnen ondersteunen via alle drie de toepassingen: aromatisch, topisch én intern.

Want moleculen doen hun werk, ook zonder dat je de geur bewust waarneemt.

Klaar om dit een go te geven? Download het protocol, gebruik je oliën, en let’s go. Je zenuwstelsel wacht op input.

🎁 Gratis download: complete geurtraining-gids

Wil je zelf aan de slag met geurtraining, of ken je iemand die zijn of haar reukzin wil herstellen? Ik heb een complete gids samengesteld met:

Het wetenschappelijk onderbouwde 4-oliën protocol
Stap-voor-stap instructies
Een uitgebreid 8-oliën protocol voor optimaal herstel
Alle wetenschappelijke studies
Directe bestellinks voor de juiste oliën